صنایع دستی چوبی

آبان
۰۹

صنایع دستی چوبی

توسطmalatima |  

صنایع دستی چوبی

 
صنایع دستی چوبی - صنایع دستی چوبی
نویسنده : سمانه ملکی
صنایع دستی چوبی یکی از صنایع ظریف و جذاب صنایع دستی است که هر کسی با دیدن آن به هنر و زیبایی آن پی می برد. یک اثر ظریف و زیبای چوبی که با دست خلق شده است، تا سالها نشان دهنده ذوق آفریننده آن است و از آنجایی که مواد اولیه ی آن که چوب است در بخشهایی از ایران به فراوانی و به طور طبیعی وجود دارند، انواع محصولات صنایع دستی که از چوب و یا ساقه ی درختان ساخته می شوند نیز مورد استقبال قرار گرفته است. به طور کلی طبق دسته بندی که صنایع دستی و گردشگری ایران اعلام کرده است ، صنایع دستی چوبی در ایران شامل ۲۱ رشته است که متداول ترین آنها شامل خراطی ، پیکرتراشی، قواره‌بری، خاتم‌کاری، ساخت سازهای چوبی سنتی، کپوبافی ،گره‌چینی ، کنده‌کاری، محرق، سوخت روی چوب، مشبک کاری، معرق، منبت، نازک کاری و نقاشی روی چوب است که در این قسمت چند نمونه از مهمترین آنان را ذکر می کنیم.
 

معرق

 
صنایع دستی چوبی - معرق
یکی از زیباترین هنرها و ظریف ترین کارها بر روی چوب معرق است. از طریق برش با سوزن به طور ظریف و دقیق طرح های چوبی زیبا پدید می آید که سپس روغن کاری می شود تا براق گردد . لازم به ذکر است که چوب هر درخت به طور طبیعی دارای رنگ مخصوص به خود است که از این ویژگی برای ایجاد رنگ و بافت متفاوت در این رشته ی صنایع دستی چوبی استفاده می شود . معرق در کلمه به معنی وصله است . این هنر بیشتر برای تزئین به کار می رود و از جمله مهمترین محصولات آن می توان به سطح میز، انواع تابلوی نقاشی و خطاطی که به صورت معرق چوب اجرا می شوند، تزئین لوازم چوبی مانند کتابخانه و بوفه اشاره کرد .
این شاخه ی صنایع چوب را می توان یکی از رشته های مهم در کارگاه های کوچک و یا مشاغل خانگی به شمار آورد.
 

خاتم کاری

 
صنایع دستی چوبی - خاتم کاری
بدون شک مهمترین صنایع دستی چوبی، خاتم کاری های چوبی است. در طرح های بسیار زیبا که نشان دهنده فرهنگ و هنر اصیل این سرزمین است. ساخت اثرهای زیبا با قطعات مثلثی شکل کوچک چوبی نیاز به ظرافت و مهارت فراوانی دارد و به همین خاطر نیز مشتریان فراوانی دارد. خاتم کاری های اصفهان و شیراز در کشورهای دیگر بسیار مشهور است و جز مهمترین صادرات در بخش صنایع دستی به حساب می آید.

کار هنری در منزل با درامد بالا
بهترین فروشگاه های صنایع دستی

صاف بودن سطح کار و خالی نبودن هیچ بخش از کار ، مهندسی بود اشکال و قرینه بودن آنها جز مهمترین ویژگی های خاتم کاری است . آثار بسیار زیبا و ارزشمندی از این هنر در دنیا وجود دارد که قدمت آنها به هزار سال پیش بر می گردد مانند منبر خاتم کاری مسجد جامع شیراز، صندوق خاتم مرقد امام موسی کاظم (ع) ، درهای تالار آینه ی کاخ گلستان و آثار زیاد دیگری که از دوره ی صفویه به جا مانده و در موزه های سراسر دنیا به نمایش درآمده اند.
 

حصیربافی

 
صنایع دستی چوبی - حصیربافی
یکی از شاخه های صنایع دستی چوبی است که به ویژه در بین روستاییانی که در کنار دریا و رودخانه زندگی می کنند ، رواج بیشتری دارد و علت آن گیاهان خودرویی است که در این مناطق و به ویژه در کنار مرداب ها می رویند . مواد اولیه ی حصیربافی شامل ساقه ی گندم ، برنج ، درخت نخل، گیاهانی مانند بامبو و ارغوان می باشد . در ایران این صنعت مختص شهرهای جنوبی است که دارای درخت های نخل هستند. البته در جاهای دیگر نیز تولید می شود اما بیشترین سهم آن مربوط به مناطق جنوبی است که از برگ درخت خرما انواع سبد، زیرانداز ، ظرف و سفره می سازند. مرواربافی، چم بافی، سبد بافی و ترکه بافی از زیرشاخه های حصیربافی هستند.
 

خراطی

 
صنایع دستی چوبی - خراطی
به ساخت اشیاء چوبی به شکل مدور و استوانه ای و برای تزیین خراطی می گویند . در این رشته از صنایع دستی چوبی از چوب درختانی مانند بید، چنار، نارون، توسکا، گردو، زبان گنجشک استفاده می شود .
این صنعت در بسیاری از شهرهای ایران به ویژه مناطقی که به چوب درختان ذکر شده به عنوان مواد اولیه دسترسی راحت تری دارند، رواج دارد . این صنعت به ویژه در سیستان و بلوچستان و شهری به نام ایرانشهر به علت وجود درختی به نام کهور که مختص این منطقه است و به وفور پیدا می شود، رواج زیادی دارد . از شهرهای مهم دیگر که در زمینه ی خراطی مشغول به کار هستند، می توان به ارومیه، بوکان، سنندج، بانه، سقز، دزفول، رشت، ساری، چالوس و نطنز اشاره کرد .
از مهمترین محصولات این رشته در صنایع دستی چوبی، می توان انواع نرده، ظروف تزئینی ، گلدان، جام، چوب قلیان، چوب سیگار، پایه ی مبل و میز و صندلی را نام برد.
 

نازک کاری

 
صنایع دستی چوبی - نازک کاری
نازک کاری در واقع ساخت وسایل کوچک و کاربردی از چوب است که بخش زیادی از تولیدات چوبی کشور را در برمی گیرد و به دلیل فروانی محصولات تولید شده ، می تواند بازار خوبی داشته باشد . در گذشته این محصولات به ساخت جعبه و صندوق در ابعاد مختلف و یا ساخت منبر در کنار منبت و معرق محدود می شد ولی امروزه از آن برای ساخت انواع جعبه جواهرات ، تخته نرد ، صفحه ی شطرنج ، ظروف قاشق و چنگال ، جعبه ی دستمال و … استفاده می شود.
 

ارسی

 
صنایع دستی چوبی - ارسی
نوعی پنجره چوبی است که دارای طرح ها و ابعاد گوناگون می باشد و شامل شیشه های رنگی است که امروزه دیگر ساخت آن کم شده است و فقط برای زیبایی و دکور و در مقیاس کمتر از سابق تولید می شود. از مهمترین خواص این پنجره ها می توان به زیبایی و نقش هندسی اشاره کرد و به علت ریز بودن شبکه های این پنجره و شیشه های رنگی ، علاوه بر اینکه نور از بیرون به داخل اتاق وارد می شد، امکان دید از بیرون به داخل اتاق را کم می کرد و به همین دلیل در خانه های قدیمی بسیار محبوب بود . در خانه های قدیمی کاشان، یزد و اصفهان پنجره های زیبایی از نوع ارسی وجود دارد.
 

پیکر تراشی

 
صنایع دستی چوبی - پیکر تراشی
این محصولات که در واقع انواع مجسمه ، تندیس و حجم های زینتی است ، به وسیله تراش چوب بوجود می ایند مشتریان بسیار فراوانی دارند. انواع نقش ها و طرح ها و اشکال را می توان از چوب تراشید و در قالب های زیبا به مردم عرضه کرد.
 

سازهای موسیقی

 
صنایع دستی چوبی - سازهای موسیقی
این رشته جز مهجورترین صنایع دستی چوبی است . انواع سازهای سنتی موسیقی مانند سنتور، تار، سه تار، ویولن، کمانچه، فلوت و غیره از چوب های بادوام و مناسب ساخته می شوند. نوع چوب به کار رفته در آنها و استادکار یا کارگاهی که تولید کننده ی این سازها است ، از جمله ی مهمترین عوامل کیفیت ساز به شمار می روند . برای تکمیل ساخت یک ساز در کنار چوب از پوست حیوانات و سیم نیز استفاده می شود .
 

کنده کاری روی چوب یا منبت

 
صنایع دستی چوبی - کنده کاری روی چوب یا منبت
منبت عبارتست از کنده کاری بر روی قالب چوبی برای ایجاد نقش های برجسته بر روی آن که به کمک آن محصولات بسیار زیبا و چشم نوازی تولید شده است که قدیمی ترین آن یک لنگه در چوبی مربوط به قرن سوم هجری است که در مسجد عتیق شیراز قرار دارد . هر چه چوبی که در این رشته مورد استفاده قرار می گیرد ساختار محکمتری داشته باشد ، اثر ایجاد شده ارزش و دوام بیشتری خواهد داشت. این اثر امروزه بر روی انواع منبر، رحل، میز و درهای تزئینی به کار می رود و در ابعاد کوچکتر برای ساخت وسایل تزئینی استفاده می شود.
مهمترین شهرهای ایران که در بخش منبت مشغول به فعالیت هستند، عبارتند از: تویسرکان، ملایر، گلپایگان ، همدان، بوشهر، ارومیه و اصفهان.
 

مشبک

 
صنایع دستی چوبی - مشبک
مشبک به معنای شبکه ای بودن بدین صورت است که فضاهای خالی بین چوب ایجاد می کنند تا طرح مورد نظر مشبک گونه ایجاد گردد. این محصول دارای تاریخ و قدمت فراوانی است و معمولا به همراه منبت کاری مورد استفاده قرار می گیرد.
مهمترین محصولات دستی چوبی در بالا اورده شد. حوزه محصولات چوبی دارای وسعت فراوانی است و به همین دلیل هم دارای مشتریان فراوانی می باشد.
امیدواریم با خواندن مقاله ی صنایع دستی چوبی تصویر کلی در مورد این رشته در ذهن شما شکل گرفته باشد.
 
منابع:
مشروح
صنایع دستی
ایران آنتیک
 
مقالات مرتبط:
پر فروش ترین محصولات صنایع دستی
نحوه ی صادرات صنایع دستی
ایده های پولساز هنری